Życie nie pyta, czy mamy czas na kryzys. Po prostu przychodzi: w relacjach, pracy, zdrowiu czy w poczuciu sensu. I wtedy pojawia się pytanie: do kogo się zwrócić? Psycholog, coach życiowy, a może coach kryzysowy?
Ten wpis jest dla Ciebie, jeśli chcesz zrozumieć, czym jest coaching kryzysowy i na czym polega, a także rozwiać wątpliwości: czy coach musi być psychologiem, jaka jest różnica między coachingiem a psychologią i dlaczego w momentach granicznych wsparcie osoby z zewnątrz może być kluczowe i na czym to wsparcie może polegać.
Czym jest coaching kryzysowy i na czym polega? Czy może on pomóc wyjść z kryzysu?
Istnieje wiele definicji kryzysu. Jedna z bardziej praktycznych mówi, że coaching kryzysowy to proces towarzyszenia osobie w trudnej sytuacji, w której dotychczasowe strategie radzenia sobie zawodzą.
Kryzys – według Lindemanna i Caplana (1944, 1964) – to reakcja osoby zdrowej na sytuację, której nie potrafi rozwiązać własnymi umiejętnościami. James i Gilliland (2008) opisują go jako doświadczenie tak obciążające, że narusza mechanizmy radzenia sobie z trudnościami i odporność psychiczną.
Najczęściej nie reagujemy więc na sam kryzys, lecz na brak dostępnych strategii radzenia sobie. Dlatego rola coacha kryzysowego polega na przywróceniu poczucia sprawczości, udzieleniu wsparcia emocjonalnego i odbudowie zasobów osobistych.
Podobne elementy występują w coachingu klasycznym (life coaching, coaching osobisty), jednak w przypadku kryzysu potrzeba wsparcia jest większa i bardziej ukierunkowana. Po ustabilizowaniu sytuacji proces może stopniowo przejść w formę zbliżoną do coachingu klasycznego, gdzie odpowiedzialność za kolejne kroki przechodzi na klienta. Całość jest płynna i dopasowana do jego możliwości.
Co ważne, coach kryzysowy powinien zawsze oceniać, na ile jego kompetencje są wystarczające w danej sytuacji i kiedy niezbędne jest skierowanie klienta do psychoterapeuty lub psychiatry.
Coaching kryzysowy a standardowy coaching
W coachingu standardowym skupiamy się głównie na rozwoju długoterminowym, osiąganiu celów zawodowych i osobistych. Coaching kryzysowy koncentruje się natomiast na natychmiastowym wsparciu, odzyskaniu poczucia kontroli „tu i teraz” i opracowaniu praktycznych kroków wyjścia z trudnej sytuacji.
Motorem zmian w coachingu kryzysowym jest praca na głębszym poziomie: wartości, przekonań i tożsamości. To pozwala skutecznie korzystać z dwóch kluczowych strategii:
- radzenia sobie z emocjami,
- radzenia sobie z realizacją celów, podejmowania działań, które rozwijają wytrwałość i umożliwiają budowanie nowych nawyków i zachowań.
Jak wygląda pierwsza rozmowa z klientem w kryzysie?
Pierwsza sesja to przede wszystkim bezpieczne i uważne spotkanie. Zaczynam od wysłuchania klienta, pozwalam mu opowiedzieć własnymi słowami, co się dzieje. Na drugi plan schodzą wszystkie inne tematy. Następnie:
- mapujemy sytuację – co jest najbardziej palące, a co można odłożyć na później,
- identyfikujemy zasoby – co klient już ma i może wykorzystać,
- określamy pierwszy krok – mały, konkretny i możliwy do wykonania od razu.
Celem tej rozmowy jest, aby klient poczuł się zrozumiany i zaopiekowany, a jednocześnie miał realny plan działania, który daje mu poczucie sprawczości i nadzieję na wyjście z trudności.
Czym się różni coach od psychologa?
- Psycholog pracuje z diagnozą, terapią i analizą mechanizmów psychicznych.
- Coach kryzysowy koncentruje się na teraźniejszości i przyszłości, na tym, co klient może zrobić już teraz, aby odzyskać kontrolę i spokój.
Czy coach musi być psychologiem?
Nie, ale kluczowe są kompetencje i doświadczenie w pracy z kryzysem.
Profesjonalny coach mentor kryzysowy oferuje nie tylko wsparcie emocjonalne, ale też strukturę i narzędzia, które pomagają odbudować poczucie sprawczości i kontroli nad życiem.
Czy coach życiowy jest lepszy od psychologa?
To nie kwestia „lepszego” czy „gorszego” wyboru. Wszystko zależy od momentu i potrzeb osoby w kryzysie:
- jeśli problem wiąże się z traumą lub poważnym zaburzeniem emocjonalnym – właściwszy będzie psycholog lub psychoterapeuta,
- jeśli potrzebujesz wsparcia w odzyskaniu siły i zobaczenia światełka w tunelu – coach kryzysowy może być najlepszym wyborem.
Moja perspektywa
Z mojego doświadczenia wynika, że wiedza i przygotowanie psychologiczne są niezwykle pomocne w pracy z osobami w kryzysie. Sam kurs, choćby najlepszy, coacha kryzysowego, bez solidnych podstaw psychologicznych, może nie być wystarczający do pracy z człowiekiem w tak trudnym stanie.
Dlatego istnieją różne poziomy specjalizacji coachów kryzysowych. Coach kryzysowy II stopnia to osoba, która nie tylko ukończyła certyfikowany kurs i zdała egzamin, ale ma też wiedzę psychologiczną popartą studiami.
Program takiego kursu łączy techniki interwencji kryzysowej z metodami coachingu klasycznego. Obejmuje m.in.:
- rozpoznawanie i analizowanie kryzysów,
- rozwijanie umiejętności budowania relacji z osobą w kryzysie,
- stosowanie narzędzi takich jak mindfulness czy elementy terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), by pomóc klientowi odzyskać równowagę.
Warto podkreślić, że studia psychologiczne to nie tylko teoria z wykładów. Wielu psychologów, w tym ja, zdobywało dodatkowe doświadczenia praktyczne podczas studiów, np.:
- półroczne zajęcia z interwencji kryzysowej zakończone egzaminem,
- badania nad wypaleniem zawodowym, których wyniki prezentowałam na konferencji w Norymberdze,
- specjalizację kliniczną, w tym roczne zajęcia warsztatowe ukierunkowane na pracę z własnymi emocjami i pracę z osobami wymagającymi wsparcia psychologicznego oraz praktykę w renomowanym szpitalu psychosomatycznym w Berlinie (Theodor Wenzel Werk),
- pracę z osobami w kryzysie na platformie pomocy psychologicznej WeTalk.
Wszystkie te doświadczenia zdobyte w ramach studiów na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie i po nich sprawiają, że w codziennej pracy jako coach kryzysowy mogę wspierać klientów jeszcze pełniej, świadomiej i z większym wyczuciem.
Jak pomaga coach kryzysowy? Czy jest to mentoring?
Aby skutecznie wspierać osobę w kryzysie, coach:
- pomaga w reinterpretacji sytuacji i nadaniu jej nowego, bardziej adaptacyjnego znaczenia,
- wspiera w wypracowaniu nowych strategii, zachowań i reakcji, zachęca do eksperymentowania i poszukiwania rozwiązań,
- wzmacnia samoocenę, poczucie własnej wartości i kontroli nad życiem, udzielając pozytywnych wzmocnień.
Z uwagi na bardziej wspierającą formę pomocy, psychoedukację i świadomość czasowo ograniczonych zasobów klienta można powiedzieć, że ta forma wsparcia ma również elementy mentoringu, zwłaszcza w początkowej fazie pomocy.
Głos klienta – autentyczne doświadczenie osoby, która skorzystała ze wsparcia w kryzysie
Oto słowa jednej z mojej klientek, która przyszła do mnie z prośbą o wsparcie:
Spotkałyśmy się w momencie, gdy stałam „pod ścianą” tak wielką, że obejście jej wydawało mi się niemożliwe. Sił, których zawsze miałam zgromadzone złoże – zabrakło. Motywacja, którą zwykle miałam z nadwyżką – zniknęła… Ciężki moment. Na szczęście już za mną.
Z każdym mijającym spotkaniem było lepiej, małymi, ale odważnymi krokami zaczęłam iść. Dziś na nowo mam siłę, by świat układać po swojemu. Cieszyć się tym, co mi daje, ale brać tylko to, co chcę. Myślę, że spokój i siła, którą z całą pewnością masz, jest swoistym darem, którym umiejętnie się dzielisz. Jeszcze raz bardzo Ci dziękuję.
Zofia, Menadżer
Więcej opinii moich klientów znajdziesz na stronie Opinie.
Podsumowanie
Kryzys nie oznacza końca, bardzo często staje się początkiem dobrej zmiany. Coach kryzysowy nie zrobi niczego za Ciebie, ale pomoże Ci odnaleźć grunt pod nogami, uporządkować emocje i zobaczyć pierwsze kroki wyjścia z trudnej sytuacji. Dzięki sprawdzonym narzędziom wyposaży Cię też w strategie, które będą pomocne w przyszłości.
Potrzebujesz wsparcia teraz?
W mojej ofercie nie znajdziesz osobnej usługi „coaching kryzysowy”, ponieważ jako coach kryzysowy i psycholog zawsze dostosowuję formę pracy do Twoich potrzeb. Spotykając się ze mną, masz jednak pewność i zaufanie, że bez względu na wyzwania, z jakimi akurat się mierzysz, będę wiedziała, jak Cię wesprzeć i zadbać o Twoje bezpieczeństwo i udzielić Ci wsparcia. Również w kryzysie.
Nie odkładaj siebie na później. Umów się na sesję online i sprawdź, jak mogę Ci pomóc wyjść z kryzysu z większą siłą.
👉 Zadzwoń pod nr tel. + 48 607610802 lub zarezerwuj spotkanie tutaj: Kalendarz spotkań
👉 Jeśli chcesz przeczytać, jak moi Klienci widzą Dobrą zmianę, zapraszam Cię do artykułu: Jak Dobra zmiana wygląda oczami moich klientów?
Wszystkiego dobrego!
Justyna
